Coğrafya

31 Aralık 2011 Cumartesi

ATMOSFER-BASINCI-

12:24 Gökhan No comments

ATMOSFER BASINCI

Havadaki su buharı ve gazların cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Ölçen alet barometredir.

Normal hava basıncı 1013 milibardır (1033gr.=760mm civa basıncı)

BASINCI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1.SICAKLIK (TERMİK ETKEN)

Isınan hava genleşerek yükselir. Yoğunluğu azalır. Havanın yere uygulamış olduğu ağırlık ta azalır. Dolayısıyla sıcaklığın artmasıyla basınç azalır.

Soğuyan havanın hacmi daralır, yoğunluğu artar ve alçalmaya başlar. Alçalan havanın yere yapmış olduğu basınç da artar.

Sıcaklığa bağlı olarak Ekvator’da sürekli Termik A.B , Kutup’larda ise sürekli Termik Y.B alanı oluşmuştur.

Ayrıca bir yerde kışın havanın soğuması ile Y.B oluşurken , aynı yerde yazın ısınma ile A.B oluşur

Dünya dönmeseydi ve her yer deniz seviyesinde olsaydı , genel hava dolaşımı şekildeki gibi olurdu.

2.YÜKSELTİ

Yükseklere çıkıldıkça atmosferin yoğunluğu ve kalınlığı azalır. Buna bağlı olarak yükseklere çıkıldıkça basınç azalır. Yükselti ile basınç ters orantılıdır.

Ortalama her 10,5 metre yükseldikçe 1mm basınç azalır. Bu basınç azalmasından yararlanılarak yükselti ölçen alet geliştirilmiştir. Buna altimetre denir.

3. YERÇEKİMİ

Havanın ağırlığı yerçekiminin bir eseridir. Bu nedenle atmosferin alt kısmında ağır gazlar yer alır.

Dünyanın şeklinden dolayı kutuplarda yer çekimi daha fazladır. Yer çekiminin de etkisiyle kutuplarda basınç fazladır.

4. DİNAMİK ETKENLER

Dünyanın günlük hareketinden dolayı 30° enlemlerinde sürekli Dinamik Y.B ,60° enlemlerinde ise Dinamik A.B alanları oluşmuştur.

YÜKSEK BASINÇ ALANLARINDA;

Alçalıcı hava hareketi vardır. Alçalan hava ısınarak havanın nem açığını artırır. Bu sebeple yağış oluşmaz.
Hava hareketi merkezden çevreye doğrudur.
Hava genellikle açıktır. Yüksek basıncın etkili olduğu kış gecelerinde yerin ısı kaybı fazladır. Bu sebeple böyle olan kış gecelerinde ayaz olur.
Termik Y.B alanı soğuk, Dinamik Y.B alanı sıcaktır.

ALÇAK BASINÇ ALANLARINDA;

Yükselici hava hareketi vardır. Yükselen hava soğur ve yağış bırakır.
Hava hareketi çevreden merkeze doğrudur.
Hava genellikle kapalıdır. Bu sebeple kışın böyle gecelerde yerin ısı kaybı azdır. Hava ılık olur.
Termik A.B alanı sıcak, Dinamik A.B alanı soğuktur.

İZOTERM-HARİTALARI

12:23 Gökhan No comments

İZOTERM HARİTALARI
GERÇEK İZOTERM HARİTALARI
Yükseltinin etkisi dikkate alınarak çizilen sıcaklık haritalarıdır.

İNDİRGENMİŞ İZOTERM HARİTALARI
Her yer deniz seviyesinde kabul edilir. Yükseltinin etkisi ortadan kaldırılmıştır. Yani, bütün yükseltilerin sıcaklığı her 200 m de 1 °C artırılarak deniz seviyesine indirgenir.
Sıcaklığın farklı dağılışında yer şekillerinin (Yükselti, eğim, bakı ve dağların uzanış doğrultusu) etkisi ortadan kaldırılarak çizilir.
NOT
Bir yerin gerçek sıcaklığı ile indirgenmiş sıcaklığı arasında fark fazla ise o yerin yükseltisi fazladır. Fark az ise yükselti de azdır

Sıcaklık İle ilgili Problemler

Örnek 1: Bir yerin gerçek sıcaklığı (-5 °C) , indirgenmiş sıcaklığı ise 17°C ise bu yerin denizden yüksekliği kaç metredir?Cevap: 17- (-5)= 17+5=22 °C
200 m'de 1°C değiştiğinden, 22x200=4400 metredir.

Örnek 2 : 2900 m'de ölçülen sıcaklık (-8 °C) ise bu yerin indirgenmiş sıcaklığı kaç °C 'dir?

Cevap: 2900/200=14,5 °C sıcaklık artacaktır.
Buna göre (-8)+14,5=6,5 °C 'dir
Örnek 3 : 1800 m yükseklikteki bir merkezin indirgenmiş sıcaklığı 25 °C ise bu yerin gerçek sıcaklığı kaç °C olurdu?
Cevap: 1800/200= 9°C sıcaklık azalacaktır.
Buna göre, 25-9= 16 °C 'dir.

TERMİK EKVATOR ÇİZGİSİ
Meridyenlerin en sıcak noktalarının birleştirilmesiyle elde edilen çizgidir. Yer ekvatoruna göre sapmalar gösterir. Sebepleri: Okyanus akıntılarının farklılığı ve karasallıktır.

SICAKLIK TERSELMESİ
Kışın soğuk ve durgun havalarda soğuk hava ağırlaşarak çukur alanlara çöker. Sıcak hava da onun üzerinde yükselir. Böylece yükseldikçe sıcaklık azalacağı yerde artar . Bunasıcaklık terselmesi denir. Bu olay kışın şehirlerde hava kirliliğini daha da artırır.

İKLİM-ELEMANLARI

12:22 Gökhan No comments

SICAKLIK
Yeryüzündeki sıcaklığın kaynağı Güneş’tir. Yeryüzünün Güneş’ten aldığı ısı miktarına sıcaklık denir. Termometre ile ölçülür. Sıcaklığın birimi santigrat derece (°C) dir.
En önemli iklim elemanıdır. Diğer iklim olaylarının da oluşmasında sıcaklık etkilidir.
Güneşten dünyamıza gelen enerji sabittir.  Ancak, Güneş’ten gelen enerjinin tümü yeryüzüne kadar ulaşamaz. Bir kısmı atmosferde tutulur, bir kısmı atmosferin yüzeyinden geri yansır.
SICAKLIK TERSELMESİ (INVERSİON)

Kışın soğuk ve durgun havalarda soğuk hava ağırlaşarak çukur alanlara çöker. Sıcak hava da onun üzerinde yükselir. Böylece yükseldikçe sıcaklık azalacağı yerde artar . Buna sıcaklık terselmesi denir. Bu olay kışın şehirlerde hava kirliliğini daha da artırır.
SICAKLIĞIN DAĞILIŞINDA ETKİLİ FAKTÖRLER
1. GÜNEŞ IŞINLARININ DÜŞME AÇISI
Işınların düşme açısı küçüldükçe atmosferdeki yolu uzar. Tutulma artar. Sıcaklık azalır. Ayrıca ışınlar küçük açıyla geldiğinde daha geniş alan aydınlanır ve birim alana düşen enerji azalır.

A-ENLEM VEYA DÜNYANIN ŞEKLİ
Enlemin veya yerin şeklinin etkisiyle güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara doğru küçülür ve sıcaklık  azalır.
Sıcaklığın dağılışında enlemin etkisine örnekler;
Ekvator çevresinden gelen rüzgarlar sıcaklığı artırırken , kutup bölgesinden gelenler sıcaklığı düşürür. Kutuplara yakın yerden gelen okyanus akıntıları soğuk iken, Ekvatora yakın yerden gelenler sıcak su akıntısı şeklindedir.

Tarımın yükselti sınırı, Toktağan kar sınırı (Daimi kar sınırı), Orman üst sınırı ve yerleşme sınırı kutuplara doğru azalır.

Bitki örtüsü aralıksız kuşaklar oluşturur.

Denizlerin sıcaklığı ve tuzluluğu kutuplara doğru azalır.
Güney kıyılarımızın sıcaklığı kuzey kıyılarımızdan daha yüksektir.
Deniz turizmi en erken Akdeniz Bölgesi'nde başlar en uzun süre devam eder.
Akarsuların donma süresi kutuplara doğru uzar.
***NOT***
Sıcaklık kutuplara doğru azalması gerekirken artıyorsa veya aynı enlem üzerinde sıcaklık farkı var ise bu durum sıcaklığın dağılışında enlemin etkisine ters bir durumdur.
Örnek: Dünyanın en sıcak yerlerinin dönenceler civarı olması.
Ekvatoral bölgede daimi karlar görülmesi.
Yurdumuzda sıcaklığın Batı Anadolu'dan Doğu Anadolu'ya doğru azalması.
Sıcaklığın kutuplara doğru düzenli bir biçimde azalmasını engelleyen en önemli faktör yer şekilleri ( yükselti,eğim,bakı)dir. Ayrıca okyanus akıntılarındaki farklılık ile denize göre konum farkıdır.
B-GÜNLÜK HAREKET
Güneş ışınlarının düşme açısı günün her saatinde değişir. Gün içinde en yüksek sıcaklıklar tam öğle vakti değil, öğleden birkaç saat sonra (12:00-14:00) görülür. Sebebi; enerji birikimidir. Bu da güneşlenme süresi ile ilgilidir.
Günün en soğuk vakti, güneş doğmadan önceki vakittir. Sebebi gündüz alınan enerjinin gece boyunca uzaya geri yansımasıdır
C-MEVSİMLER (EKSEN EĞİKLİĞİ)
Eksen eğikliğinden dolayı güneş ışınlarının düşme açısı yıl boyunca değişir. Bu değişim Ekvatora yakın yerlerde az olduğundan, buralarda yıllık sıcaklık farkı azdır. Ekvatordan uzaklaştıkça değişim artar ve yıllık sıcaklık farkı da artar.
Güneş ışınlarının düşme açısında meydana gelen değişimden dolayı Kuzey yarım kürede en sıcak aylar ; temmuz ve ağustostur. Güney yarım kürede ise en sıcak aylar ocak ve şubattır.
D-EĞİM VE BAKI ETKİSİ
Işınların düşme açısı eğim ve bakı durumuna göre değişir.
Bakının sıcaklık dağılışı üzerindeki etkisi en fazla ılıman kuşakta görülür.
Bakıdan dolayı Türkiye’de dağların güney yamaçları daha sıcaktır.
Bakıdan dolayı güneşe dönük yamaçlarda;
Güneşlenme süresi daha uzundur.Güneşlenme süresi arttıkça sıcaklık artar.
Güneş ışınlarının düşme açısı daha büyüktür. Sıcaklık daha fazladır.
Tarımın yükselti sınırı, orman üst sınırı, toktağan kar (daimi kar ) sınırı daha yüksektir.
Aynı tür bitkiler daha erken olgunlaşır.
Karlar daha erken erir.
2- GÜNEŞLENME SÜRESİ
Güneşlenme süresi uzadıkça sıcaklık artar. bu genellemeye kutup bölgeleri uymaz. Çünkü güneş ışınları kutup bölgelerine sürekli eğik açıyla düşmektedir.

2.YÜKSELTİ
Yükseldikçe her 200 m de 1 °C sıcaklık azalır.
Sebepleri: Troposferin daha çok yerden yansıyan ışınlarla ısınmasıdır.
Ayrıca sıcaklığı tutan nem ve karbondioksit gibi gazların yere yakın
yerlerde olmasıdır.
Sıcaklığın dağılışında yükseltinin etkisine örnekler
Ekvatoral bölgede daimi karlar görülmesi.
Yükselici hava hareketlerinin yağış bırakması.
Yükseklere kar yağarken, alçaklara yağmur yağması.
Bir dağ yamacı boyunca yükseldikçe bitki örtüsünün değişmesi.
Ege ,İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgeleri’nde yetişebilen bir tarım ürünün en geç Doğu Anadolu Bölgesi’nde hasat edilmesi.
3.NEM MİKTARI
Nem bir yerin fazla ısınmasını ve soğumasını önler. Sıcaklık dengesini sağlar. Nemliliğin fazla olduğu bir yerde hava geç ısınır, geç soğur. Sıcaklık farkı az olur(Denizel iklimlerde olduğu gibi) Nemlilik az ise ; hava çabuk ısınır, çabuk soğur. Sıcaklık farkı fazla olur (Karasal iklimlerde olduğu gibi) . Yükseklere çıkıldıkça nem oranı azalır. Bu sebeple yüksek bir yerde hava çabuk ısınır, çabuk soğur. Kışın bulutlu gecelerde hava ılıktır. Sebebi yerin ısı kaybının azalmasıdır. Kışın havanın açık olduğu günlerde hava ayaz yapar. Yansıma ile ısı kaybı fazla olduğu için.

4.KARA VE DENİZLERİN DAĞILIŞI ile FARKLI ISINMA ÖZELLİĞİ
Kuzey Yarım Küre'de karalar daha fazladır. Bunun sonucunda;
Yıllık sıcaklık ortalaması G.Y.K den 2-4 °C daha fazladır.
İzoterm eğrileri çok fazla girinti –çıkıntı yapar.
Yıllık sıcaklık farkı fazladır.
Karalar denizlere göre erken ısınır , erken soğur. Denizler ise geç ısınır, geç soğur. Bunun sonucunda;
Kışın denizden karaya doğru esen rüzgarlar havayı ılımanlaştırırken, yazın havayı serinletir.
Kara-deniz meltemleri ile muson rüzgarları oluşur.
K.Y.K 'de en sıcak dönem karalarda Temmuz iken, denizlerde Ağustos, en soğuk dönem karalarda Ocak iken, denizlerde Şubat olması kara ve denizlerin farklı ısınma özelliğinden kaynaklanır.
5.OKYANUS AKINTILARI
Genellikle Kutuplara yakın yeden gelen akıntılar soğuk iken , Ekvator çevresinden gelenler sıcaktır.

Okyanus akıntılarının farklılığından dolayı
Batı Avrupa ve K.Amerika'nın batı kıyıları aynı enlemde yer alan Asya'nın ve K.Amerika'nın doğu kıyılarından daha sıcaktır. Not: Aynı enlemde ve okyanus kıyısında sıcaklık farkı oluşmuş ise bunun en önemli sebebi okyanus akıntılarının farklılığıdır.
Okyanus akıntılarının karşılaşım alanlarında balıkçık çok gelişmiştir. Sebebi; balıklar için önemli besin kaynağı olan planktonların çok fazla olmasıdır.Ör: Japonya ve Norveç.
6.RÜZGARLARIN ESME YÖNÜ
Kutup bölgesine yakın alanlardan gelen rüzgarlar sıcaklığı düşürürken , Ekvatora yakın alanlardan gelenler sıcaklığı artırır.

Denizden esen rüzgarlar kışın ılıtıcı, yazın serinletici etki yaparlar
7.Bitki Örtüsü ve Zeminin Özelliği
Bitki örtüsü, güneş ışınlarının bir kısmını emerek gündüz yerin fazla ısınmasını önler. Gece ise, yerden ışıyan sıcaklığın bir bölümünü tutarak fazla soğumayı engeller. Bunun sonucunda, bitki örtüsünün gür olduğu alanlar ile seyrek olduğu alanlar arasında, sıcaklığın dağılışı açısından önemli farklar ortaya çıkar.
Ayrıca koyu renkli zeminler daha kısa sürede ısınır.

Atmosfer-özellikleri-Katmanları

12:20 Gökhan No comments

ATMOSFER

Dünyayı çepeçevre saran ve içinde çeşitli gazların bulunduğu tabakaya denir. Atmosferde %78 azot, %21 oksijen, %1 su buharı, karbondioksit vb. gazlar vardır.

ATMOSFERİN KATMANLARI

TROPOSFER

Kalınlığı Ekvatorda fazla , Kutuplarda azdır.

Bunun sebepleri:

Sıcaklığın etkisiyle Ekvatorda yükselici, kutuplarda alçalıcı hava hareketlerinin olması,

Yerçekiminin kutuplarda fazla, ekvatorda az olması.

Çizgisel hız ve savrulmanın Ekvatorda daha fazla olmasıdır.

TROPOSFERİN ÖZELLİKLERİ

Atmosferde bulunan gazların %75 ‘i ve su buharının tamamı bu katmandadır.

Yoğunluğu en fazla olan katmandır.

Yeryüzünü etkileyen bütün iklim olayları bu katmanda görülür.

Troposfer daha çok yerden yansıyan ışınlarla alttan itibaren ısındığı için yükseldikçe sıcaklık azalır.

Yatay yönde de Ekvatordan kutuplara doğru sıcaklık azalır. Sebebi, dünyanın şeklinden dolayı güneş ışınlarının düşme açısının küçülmesidir.

STRATOSFER

İklim olayları görülmez. Sıcaklık değişimi yok gibidir.

MEZOSFER (ŞEMOSFER)

Yeryüzündeki, şiddetli patlamalar gibi aşırı yüksek sesler, mezosferdeki yüksek ısı tabakası tarafından geriye yansıtılır.

OZON TABAKASI

Ozon, üç tane oksijen atomunun birleşmesiyle oluşmaktadır.

Güneşten gelen zararlı ışınları tutar, aşırı sınma ve soğumayı önler.

TERMOSFER (İYONOSFER)

Mezosferin üstündeki kat olup ultraviyole ışınlarının emilmesi nedeniyle ısı, yükselti ile beraber sürekli artar.

Radyo dalgalarını en iyi yansıtan tabakadır.

EKZOSFER

Atmosferin en dış sınırıdır. Yer çekiminin giderek azalması ve tamamen kaybolması nedeniyle bazı hava molekülleri uzaya fırlayıp giderler.Bu sebeple kalınlığı tam olarak bilinmez

ATMOSFERİN FAYDALARI

•Güneşten gelen zararlı ışınları süzer.

•Meteorların dünyamıza düşmesini büyük oranda engeller.

•Canlılar için gerekli gazları bulundurur.

•İklim olayları meydana gelir.

•Dünyamızın aşırı ısınmasını ve soğumasını engeller.

•Güneş ışınlarını dağıtır. Böylece gölgede kalan yerlerin de aydınlanmasını sağlar.

•Dünya ile birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı engeller.

KLİMATOLOJİ-(İKLİM BİLİMİ)

12:15 Gökhan No comments

KLİMATOLOJİ (İKLİM BİLİMİ)

İKLİM

Bir yerdeki atmosfer olaylarının uzun yıllara (30-40 yıl) ait ortalamasıdır.

Bir yerin iklimini en iyi yansıtan özellik o yörenin doğal bitki örtüsüdür. İklimi inceleyen bilim Klimatolojidir.

İklim, geniş alanlarda uzun süreli etkilidir. İklimde ortalama durumlar ifade edilir.

HAVA DURUMU

Sık sık değişebilen ve kısa süre içinde beliren atmosfer olaylarıdır. İnceleyen bilim Meteorolojidir.

Hava durumuna bakılarak iklim hakkında tahmin yapılamaz (Ekvator ve Kutup iklimi hariç) .

HAVA KÜTLESİ

Atmosferin sıcaklık ve nem bakımından aynı özelliği gösteren geniş parçalarına denir.

Örnek ;Ekvator çevresinden gelen hava kütleleri sıcak-nemli iken , Kutup çevresinden gelen hava kütleleri soğuk –kurudur.

CEPHE

Farklı karakterdeki hava kütlelerinin karşılaşma alanıdır. Cephe oluşumu en fazla ılıman kuşakta görülür. Enlem olarak 60° enlemleri çevresinde ve iklim olarak ta Akdeniz ikliminde görülür.

İKLİMİN ETKİLERİ

Bitki örtüsünde; her iklimin kendine has bitki örtüsü vardır.

Yetiştirilen tarım ürünlerinde etkilidir.

Nüfusun dağılışında; İnsanlar daha çok ılıman iklim şartlarının etkili olduğu yerleri yaşam alanı olarak tercih etmektedir.

Konut tipinde; nemli iklim bölgelerinde ahşap evler yaygın iken, kurak iklim bölgelerinde kerpiç ve toprak evler yaygındır.

Mera hayvancılığında; nemli iklim bölgelerinde daha çok büyükbaş hayvancılık, kurak iklim bölgelerinde ise küçükbaş hayvancılık gelişmiştir.

Turizmde ; bir yerde deniz turizminin gelişmesi için sadece deniz olması yeterli değildir. Ayrıca güneşli gün sayısı da fazla olmalıdır. Kış turizmi için ise engebeli arazi ve kar yağışı etkilidir.

Hayvan ve toprak türlerinde

Mekanik ve kimyasal çözülmede; nemli iklim bölgelerinde daha çok kimyasal çözülme , kurak iklim bölgelerinde mekanik çözülme fazladır.

Akarsu rejimi ve debisinde; her mevsim yağış alan iklimlerde akarsu rejimleri düzenlidir. Ayrıca yıllık yağış miktarı da fazla ise akarsuyun akımı yüksek olmaktadır.

Dış kuvvetlerin etki alanı, dağılışı ve etki sürecinde,

Erozyon ve heyelan olayında etkilidir.

harita

10:49 Gökhan No comments

HARİTA

Kuşbakışı görünümün
Ölçekli
Düzleme aktarılmasıdır.

Uyarı!
Yeryüzünün bir bölümünün kuş bakışı olarak çizilmesiyle elde edilen şekillerin harita özelliğini taşıyabilmesi için, çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir.
KROKİ

Kuşbakışı görünümün
Kabataslak (ölçeksiz)
Düzleme aktarılmasıdır.

Uyarı!
Dünya haritaları,  yer şekillerinin biçimini gerçeğe tam uygun olarak göstermez. Alan , açı, uzunluk bozulmaları meydana gelir. Sebebi: Küre şeklindeki bir yüzeyin düzleme aktarılmış olmasıdır. Haritalardaki bozulma Ekvator'dan Kutuplara doğru artar.
PROJEKSİYON YÖNTEMLERİ
Haritalardaki bozulmaları en aza indirebilmek için bazı yöntemler geliştirilmiştir. Bunlara projeksiyon ya da izdüşüm yöntemleri denir.
1.Silindir Projeksiyonu
Ekvator ve çevresini gerçek alanı ile haritaya yansır. Buna karşılık Kutuplara doğru bozulma artar. Alan bozulur ancak şekil korunur. Deniz ve hava ulaşımında kullanılır.
2.Düzlem Projeksiyonu
Dar sahalarda büyük ölçekli haritaların çiziminde kullanılır. Haritanın orta kısmı gerçeğe yakınken, kenarlara doğru bozulma artar. Bu yöntemde açılar korunurken, şekil ve alan bozulmaları olur.
3. Konik Projeksiyon
Orta enlemlerde yer alan bölgeleri gerçeğe daha yakın gösterir. Bu yöntemle çizilen haritalarda şekiller bozulur, ancak alanlar korunur.

Uyarı!
Bir yerin gerçek yüzölçümü yükseklik ve çukurluklar dikkate alınarak hesaplanır. İzdüşüm yüz ölçümde ise her yer düzlük kabul edilir.
Bunun sonucu olarak bir yerin gerçek yüz ölçümü ile izdüşüm yüzölçümü arasında fark büyük ise o yer engebeli, fark az ise düzlüktür. Fark Doğu Anadolu Bölgesi’nde en fazla iken, Marmara Bölgesi’nde en azdır.
Harita Çiziminde Dikkat Edilecek Hususlar
İlk olarak haritanın  kullanım amacı belirlenmeli ve amaca uygun konu başlığı konulmalı

Küçültme oranı (ölçek) belirlenmeli.

Enlem ve boylam gösterilmeli.

Eğer alan küçük  ise yön işareti konulmalıdır.

Lejant belirtilmeli

Lejant: Haritalarda kullanılan işaret  ve renklerin ifade edildiği tablodur

Çizim yöntemi belirlenmeli.

HARİTA ÇEŞİTLERİ
A-Konularına Göre Haritalar
1.Genel Haritalar
Yaygın olarak kullanılan atlas ve duvar haritaları genel haritalardır. Başlıcaları;
a-Fiziki haritalar: Yer şekillerini gösteren haritalardır. Sadece bu haritalardan yaralanarak; profil çıkarılabilir ve yükseltiler tespit edilebilir.

b-Siyasi (idari) haritalar: Sınırları gösteren haritalardır.
c-Beşeri haritalar: Nüfusun dağılışı, ırk, dil, dinlere göre dağılışı gibi özellikleri gösteren haritalardır.
d-Ekonomi haritaları: Tarım, hayvancılık, ormancılık, sanayi, madencilik gibi özellikleri gösteren haritalardır.
2.Özel Haritalar
Konunun uzmanlarınca çizilen haritalardır. İklim (izoterm, izobar gibi) , turizm, deprem, toprak, karayolları ve bitki örtüsü haritaları özel haritalara örnektir.
Uyarı!
Bütün haritalardan faydalanarak;
İzdüşüm alan ve uzaklık hesaplanabilir.

Yerel saat farkları bulunabilir.

Konum belirlenir.

Yön tayini yapılabilir.

B- Ölçeklerine Göre Haritalar
1-Büyük Ölçekli Haritalar
a-Planlar: Ölçeği 1/20.000 ‘den daha büyük olan haritalardır. En ayrıntılı haritalardır.
b-Topoğrafya Haritaları: Ölçeği 1/20.000-1/200.000 arasında olan  haritalardır.Yer şekillerini en ayrıntılı gösteren haritalardır.

2-Orta Ölçekli Haritalar: Ölçeği 1/200.000-1/500.000 arasındaki haritalardır.
3-Küçük Ölçekli Haritalar: Ölçeği 1/500.000 ‘den daha küçük ölçekli haritalardır.
PLAN-HARİTA
Benzer özellikleri: Kuşbakışı olarak çizilme ve ölçekli olmalarıdır.
Farkları: Ayrıntıları gösterme gücü ve kullanım alanları farklıdır.

ÖLÇEKLER

10:49 Gökhan No comments

ÖLÇEKLER

1-Kesir Ölçek

2-Çizgi (grafik) Ölçek

KESİR-ÖLÇEK

10:48 Gökhan No comments

KESİR ÖLÇEK

Kesirlerle ifade edilen ölçeklerdir. Kesir ölçekte birim yazılmaz. Her zaman cm cinsindendir.

Örnek: Gerçekte 90 km olan Manisa-Soma arası haritada 6cm ile gösterilmiştir. Haritanın ölçeği nedir?

Örnek: 1/200.000 ölçekli haritada 16cm ile ölçülen bir uzunluk gerçekte kaç km’dir?

Örnek: Gerçekte 250 km olan bir yol 1/1.250.000 ölçekli haritada kaç cm ile gösterilir?

Uyarı!

Ölçek ne kadar değişirse değişsin; gerçek alan , gerçek uzunluk, enlem- boylam , yükselti vb değişmez.

ÇİZGİ-( GRAFİK)-ÖLÇEK

10:47 Gökhan No comments

ÇİZGİ ( GRAFİK) ÖLÇEK

Çizgilerle ifade edilen ölçeklerdir. Bu ölçekte çentikler arasındaki uzaklık farkı birbirine eşittir.

Yukarıdaki çizgi ölçeğin boyu 5 cm dir. Kesir ölçek değeri nedir?

Cevap: 5 çentik olduğundan her çentik 1 cm dir. Bu sebeple

Harita üzerinde çizgi ölçek yardımıyla uzaklık hesaplamada ölçümü yapılacak yerlerin arası şekildeki gibi belirlenir. Daha sonra çizgi ölçekte sıfır başlangıcına konularak hesaplanır.

RENKLENDİRME-YÖNTEMİ

10:46 Gökhan No comments

RENKLENDİRME YÖNTEMİ

Bu yöntemde yer şekilleri renklerle ifade edilir. Her renk belirli bir yüksekliği göstermek için kullanılır.

TARAMA-YÖNTEMİ

10:46 Gökhan No comments

TARAMA YÖNTEMİ

Bu yöntemde, yükselti değerleri eğim yönünde çizilen farklı boydaki çizgilerle gösterilir. Çizgi grupları arasındaki halka şeklindeki boşluklar yükselti basamaklarını gösterir.

Çizgiler eğimin fazla olduğu yerlerde kısa, kalın ve sık olur. Eğim az ise uzun, ince ve seyrek olur. Düz alanlar boş bırakılmaktadır.

GÖLGELENDİRME-YÖNTEMİ

10:45 Gökhan No comments

GÖLGELENDİRME YÖNTEMİ

Yeryüzü şekillerinin bir yönden eğik olarak ışık aldığı düşünülür. Buna göre ışık alan yerler açık, ışık almayan yerler koyu renkte görünürler. Bu yöntemde yükselti basamakları bulunmadığından, daha çok yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.

KABARTMA-YÖNTEMİ

10:44 Gökhan No comments

4.KABARTMA YÖNTEMİ

Maket türü haritalardır. Yer şekillerini en iyi gösteren haritalardır. Fakat yapılması ve taşınması zor olduğundan pek kullanışlı değildir.

İZOHİPS-YÖNTEMİ

10:43 Gökhan No comments

5.İZOHİPS YÖNTEMİ

İzobat: Eş derinlik (deniz ve göllerde kullanılır.)

İZOHİPSLERİN ÖZELLİKLERİ

İç içe kapalı eğrilerdir. Birbirini kesmezler.
Yükselti dıştan içe doğru artar.
Aralarındaki yükselti farkı birbirine eşittir (Equdistance).
İzohipslerin sık veya seyrek geçmesi yer şekillerine bağlıdır.
İzohipslerin sık geçtiği yerde eğim fazladır. Seyrek geçtiği yerde eğim azdır.
Eğim arttıkça yatay mesafe (kuş uçuşu) kısalır.
Aynı izohips çizgisi üzerindeki bütün noktalarda yükselti aynıdır.
İzohips çizgisi üzerinde olmayan bir noktanın kesin yükseltisi bilinemez.
Dağ dorukları (zirveler ) nokta halinde gösterilir.
Akarsu vadilerinde yükseltinin arttığı yöne doğru girinti oluşur.
Akarsudan sonraki ilk yükseltiler birbirine eşittir.
Delta, akarsuyun denize döküldüğü yerde biriktirmesi ile oluşan düzlüklerdir.
Dağ yamaçlarının birleştiği yerlere sırt denir. Yükseltinin arttığı yöne doğru "U " harfi şeklinde görünürler.
Doruk veya dorukları çevreleyen yamaçlardan oluşan yeryüzü şekillerine tepe denir.
Kıyı çizgisi (deniz kıyısı) sıfır metredir.
Taban yüksekliği aynı olan iki tepe arasındaki küçük düzlüğe boyun denir.
Ok işareti çevresine göre çukur olan (kapalı çukur-çanak-krater) yerleri gösterir.

PROFİL-ÇIKARMA